مێژووی مۆندیال

لە حەڤدەهەمین کۆنگرەی فیفا لە ئەمستردام، بەڕێوەچوونی پاڵەوانێتییەکی جیهانی سەربەخۆ لە تۆپی پێی ئۆڵۆمپیاد پەسەندکرا. ئەم بڕیارە خاڵی لەدایکبوونی فەرمی مۆندیال بوو.

یەکەمین جامی جیهانی لە ئۆرۆگوای بە بەشداری ١٣ هەڵبژاردە بەڕێوەچوو. ئۆرۆگوای هەم میوانداری یارییەکە بوو و هەم بووە یەکەم پاڵەوان لە مێژووی ئەم پاڵەوانێتییەدا.

لە ناوەڕاستی جەنگی جیهانی دووەمدا مۆندیال ڕاگیرا و دوو گەڕی ساڵی ١٩٤٢ و ١٩٤٦ ئەنجام نەدرا. پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ١٩٥٠ گەڕایەوە بۆ ساڵنامەی تۆپی پێی جیهان.

بەڕازیل میوانداری یەکەم پاڵەوانێتی دوای جەنگی کرد و مۆندیال خۆی وەک گرنگترین ڕووداوی تۆپی پێی نیشتمانی جێگیرکردەوە.

بەڕازیل بە سێیەم پاڵەوانێتی خۆی جامەکەی جوڵس ڕیمێت بۆ هەمیشە بردەوە. هەر لەو ماوەیەدا بۆ یەکەمجار لە مۆندیالدا کارتی زەرد و سوور بەکارهێنرا.

لە مۆندیالی ١٩٧٤ەوە، جامی مۆندیالی ئێستای فیفا بۆ یەکەمجار هاتە نێو پێشبڕکێیەکانەوە و لەو کاتەوە بووەتە هێمای سەرەکی پاڵەوانێتی جیهانی.

مۆندیالی 1982 لە ئیسپانیا سەرەتای سەردەمی 24 تیپ بوو. ئەم پێشهاتە بووە هۆی ئەوەی کە تیمی زیاتر لە کیشوەرە جیاوازەکانەوە ئامادەبن.

فەرەنسا ساڵی ١٩٩٨ سەرەتای سەردەمی ٣٢ تیپ بوو؛ پێکهاتەیەک کە تا کۆتایی قەتەری ٢٠٢٢ پارێزراو بوو و شێوەی مۆدێرن و مۆندیالی دیاری کرد.

کۆریای باشوور و ژاپۆن بوونە یەکەمین میوانداری هاوبەش لە مێژووی مۆندیالدا و ئەم ماوەیەش یەکەمین مۆندیالی پیاوان بوو لە کیشوەری ئاسیادا.

ئەفریقای باشوور بۆ یەکەمجار جامی جیهانی هێنایە کیشوەری ئەفریقا و مەودای جوگرافیای میوانداریکردنی پاڵەوانێتییەکەی فراوانتر کرد.

لە ڕوسیا ٢٠١٨ سیستەمی یاریدەدەری ناوبژیوانی ڤیدیۆیی بۆ یەکەمجار لە مۆندیالدا جێبەجێکرا و یەکێک بوو لە گۆڕانکارییە گرنگەکانی ناوبژیوانی لە مێژووی ئەم پاڵەوانێتییەدا.

قەتەر میوانداری یەکەمین جامی جیهانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهانی عەرەبی کرد. ئەم خولە لە ٢٠ی تشرینی دووەم تا ١٨ی کانوونی دووەم بەڕێوەچوو و لە ڕووی ساڵنامەییەوە جیاواز بوو لە خولەکانی هاوینەی تەقلیدی.

مۆندیالی ٢٠٢٦ بە ٤٨ تیپ و ١٠٤ یاری لە وڵاتانی کەنەدا و مەکسیک و ئەمریکا بەڕێوەدەچێت؛ یەکەم میوانداری هاوبەشی سێ وڵات لە مێژووی مۆندیالدا.