۴۸ تیم در ۱۲ گروه
فرمت اصلی
مرحله نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ با ۴۸ تیم برگزار میشود و هر گروه ۴ تیم دارد.
قوانین رسمی
قوانین و مقررات جام جهانی ۲۰۲۶
راهنمای ساختاری و کاربردی قوانین جام جهانی ۲۰۲۶؛ از فرمت ۴۸ تیمی و نحوه صعود از گروهها تا معیارهای رتبهبندی، وقت اضافه، پنالتی، تعویضها، کارتها، داوری، فناوری و مقررات انضباطی.
قوانین رسمی منتشرشده برای جام جهانی ۲۰۲۶
این صفحه بر پایه مقررات رسمی FIFA برای جام جهانی ۲۰۲۶ و قوانین بازی IFAB تنظیم شده است. بعضی جزئیات اجرایی مانند رویههای بلیتفروشی، اقلام مجاز ورزشگاه، یا دستورالعملهای عملیاتی هر ورزشگاه ممکن است در اسناد تکمیلی و نزدیکتر به زمان مسابقات منتشر یا بهروزرسانی شوند.
یکشانزدهم نهایی تا فینال
مسیر حذفی
مرحله حذفی با مرحله یکشانزدهم نهایی آغاز میشود و سپس به یکهشتم، یکچهارم، نیمهنهایی، ردهبندی و فینال میرسد.
۲۴ تیم مستقیم + ۸ تیم سوم
صعود از گروه
تیمهای اول و دوم هر گروه به همراه هشت تیم برتر سوم به مرحله یکشانزدهم صعود میکنند.
۵ تعویض در ۳ نوبت
تعویض در ۹۰ دقیقه
هر تیم در زمان عادی میتواند حداکثر پنج تعویض در سه نوبت داشته باشد؛ تعویض بین دو نیمه جزو نوبتها حساب نمیشود.
۲ نیمه ۱۵ دقیقهای
وقت اضافه
در صورت مساویبودن بازیهای حذفی، وقت اضافه شامل دو نیمه ۱۵ دقیقهای برگزار میشود.
پس از وقت اضافه
پنالتی
اگر بازی بعد از ۱۲۰ دقیقه همچنان مساوی باشد، برنده با ضربات پنالتی مشخص میشود.
لغو پس از یکچهارم نهایی
کارت زرد
تکاخطارهای مرحله نهایی پس از پایان یکچهارم نهایی پاک میشوند تا کارت زرد پیش از فینال منتقل نشود.
۲۳ تا ۲۶ بازیکن
فهرست نهایی تیم
هر تیم باید فهرست نهایی خود را با حداقل ۲۳ و حداکثر ۲۶ بازیکن، شامل حداقل ۳ دروازهبان، ارائه کند.
۱) فرمت کلی تورنمنت
مهمترین تغییر ساختاری جام جهانی ۲۰۲۶، گسترش مرحله نهایی به ۴۸ تیم است. این تغییر فقط تعداد تیمها را بالا نبرده، بلکه کل مسیر مسابقات را نیز عوض کرده است. بهجای مرحله حذفی سنتی از یکهشتم نهایی، این دوره با مرحله یکشانزدهم نهایی وارد بخش حذفی میشود و در مجموع ۱۰۴ مسابقه برگزار خواهد شد.
- 01مرحله نهایی از دو بخش اصلی تشکیل میشود: مرحله گروهی و سپس مرحله حذفی.
- 02۴۸ تیم در ۱۲ گروه چهار تیمی تقسیم میشوند.
- 03پس از پایان گروهها، ۳۲ تیم به مرحله حذفی میرسند: ۱۲ صدرنشین، ۱۲ تیم دوم و ۸ تیم برتر سوم.
- 04مرحله حذفی شامل یکشانزدهم، یکهشتم، یکچهارم، نیمهنهایی، بازی ردهبندی و فینال است.
- 05از این منظر، جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر مقیاس، گستردهترین نسخه تاریخ مسابقات خواهد بود.
۲) نحوه رتبهبندی در گروهها
در مرحله گروهی همچنان سیستم امتیازدهی آشنای فوتبال ملی برقرار است: برد سه امتیاز، مساوی یک امتیاز و باخت بدون امتیاز. اما نقطه حساس، زمانی است که دو یا چند تیم در پایان گروه امتیاز برابر داشته باشند. در این حالت FIFA برای ۲۰۲۶ یک ترتیب چندمرحلهای مشخص کرده است.
- 01در گام اول، نتایج رودررو بین تیمهای مساوی بررسی میشود: امتیاز رودررو، سپس تفاضل گل رودررو، و بعد تعداد گلهای زده رودررو.
- 02اگر هنوز تساوی باقی بماند، به سراغ شاخصهای کل گروه میروند: تفاضل گل کل و سپس تعداد گلهای زده در همه بازیهای گروه.
- 03بعد از آن، امتیاز انضباطی تیم بررسی میشود که بر اساس کارتهای زرد و قرمز محاسبه میشود.
- 04اگر باز هم تساوی حل نشود، جایگاه تیمها در جدیدترین نسخه منتشرشده رنکینگ مردان FIFA/Coca-Cola ملاک قرار میگیرد و در صورت نیاز به نسخههای قبلی رنکینگ رجوع میشود.
- 05برای رتبهبندی تیمهای سوم نیز ملاکها بهترتیب اینهاست: امتیاز کل، تفاضل گل کل، گل زده، امتیاز انضباطی، و سپس رنکینگ جهانی فیفا.
۳) قاعده تیمهای سوم برتر
یکی از تفاوتهای مهم این فرمت با دورههای ۳۲ تیمی، نقش تیمهای سوم است. در جام جهانی ۲۰۲۶ فقط تیم سومشدن کافی نیست؛ تیم سوم باید در مقایسه سراسری با تیمهای سوم سایر گروهها عملکرد بهتری داشته باشد. به همین دلیل، حتی گلهای زده و تفاضل گل در بازی سوم گروه ممکن است مستقیماً روی صعود یا حذف اثر بگذارد.
- 01از ۱۲ تیمی که در گروههای خود سوم میشوند، فقط ۸ تیم به مرحله یکشانزدهم میرسند.
- 02رتبهبندی تیمهای سوم در سطح کل تورنمنت انجام میشود، نه فقط در گروه خودشان.
- 03به همین دلیل تیمی که امتیاز مساوی با یک تیم سوم دیگر دارد، ممکن است بهخاطر تفاضل گل یا امتیاز انضباطی پایینتر حذف شود.
- 04چیدمان بازیهای مرحله یکشانزدهم نیز به ترکیب نهایی همین ۸ تیم سوم وابسته است.
- 05در عمل، این بخش یکی از پیچیدهترین و حساسترین نقاط فرمت ۲۰۲۶ خواهد بود.
۴) قانون تساوی در مراحل حذفی
در بازیهای حذفی هیچ تیمی با مساوی صعود نمیکند. اگر مسابقه در پایان ۹۰ دقیقه برنده نداشته باشد، بازی وارد وقت اضافه میشود و اگر باز هم مساوی بماند، ضربات پنالتی برنده را تعیین میکند. بنابراین قوانین مرحله حذفی جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر منطق کلی، ادامه همان چارچوب کلاسیک ادوار اخیر است.
- 01هر مسابقه حذفی در صورت تساوی پس از زمان عادی وارد وقت اضافه میشود.
- 02وقت اضافه شامل دو نیمه ۱۵ دقیقهای است.
- 03بین پایان ۹۰ دقیقه و شروع وقت اضافه یک وقفه کوتاه حداکثر پنجدقیقهای وجود دارد.
- 04بین دو نیمه وقت اضافه وقفه طولانی وجود ندارد و بازیکنان در زمین میمانند.
- 05اگر نتیجه بعد از ۱۲۰ دقیقه مساوی باشد، ضربات پنالتی بر اساس پروتکل IFAB اجرا میشود.
۵) تعویضها، تعویض اضافی و تعویض ناشی از ضربه مغزی
جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر تعداد تعویضها بر مبنای نسخه بهروز قوانین IFAB برگزار میشود. هر تیم در زمان عادی پنج تعویض دارد، اما این پنج تعویض باید در حداکثر سه نوبت انجام شود. در وقت اضافه یک تعویض و یک نوبت اضافه هم به تیمها داده میشود. علاوه بر آن، قاعده تعویض دائمی ناشی از ضربه مغزی هم در مقررات مسابقات دیده شده است.
- 01هر تیم در جریان مسابقه عادی حداکثر پنج تعویض دارد.
- 02این تعویضها باید در حداکثر سه نوبت انجام شوند؛ اگر هر دو تیم همزمان تعویض کنند، برای هر دو تیم یک نوبت حساب میشود.
- 03تعویض بین دو نیمه، جزو نوبتهای سهگانه بهشمار نمیآید.
- 04اگر بازی به وقت اضافه برود، هر تیم یک تعویض اضافه و یک نوبت اضافه نیز خواهد داشت.
- 05هر تیم همچنین میتواند در هر مسابقه یک تعویض دائمی ناشی از ضربه مغزی انجام دهد؛ در این حالت، تیم مقابل نیز یک تعویض عادی اضافه دریافت میکند.
۶) کارتهای زرد، قرمز و محرومیتها
بخش انضباطی برای تیمها اهمیت زیادی دارد، چون هم روی محرومیت مستقیم بازیکنان اثر میگذارد و هم در بعضی سناریوهای تساوی، بهعنوان معیار رتبهبندی استفاده میشود. FIFA برای جام جهانی ۲۰۲۶ قاعدههای نسبتاً روشن و شناختهشدهای در این زمینه منتشر کرده است.
- 01اگر بازیکن یا عضو کادر فنی در دو مسابقه مختلف دو اخطار دریافت کند، از مسابقه بعدی تیمش محروم میشود.
- 02کارت قرمز مستقیم یا اخراج ناشی از دو اخطار در یک بازی، بهصورت خودکار محرومیت برای بازی بعدی ایجاد میکند.
- 03علاوه بر محرومیت خودکار، FIFA میتواند بسته به شدت تخلف، مجازاتهای تکمیلی هم اعمال کند.
- 04کارتهای زرد تکاخطاری در مرحله نهایی پس از پایان یکچهارم نهایی پاک میشوند.
- 05در محاسبه امتیاز انضباطی، کارت زرد منفی ۱، اخراج با دو زرد منفی ۳، قرمز مستقیم منفی ۴ و زرد+قرمز مستقیم منفی ۵ امتیاز دارد.
۷) داوری و فناوری
تمام مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ بر اساس قوانین روز IFAB برگزار میشود و داوران هر مسابقه را کمیته داوران فیفا منصوب میکند. در کنار داوری میدانی، مقررات ۲۰۲۶ استفاده از فناوری خط دروازه، VAR و حتی فناوریهای دیگری مانند آفساید نیمهخودکار را نیز پیشبینی کرده است، البته همیشه طبق پروتکل مصوب IFAB.
- 01مرجع اصلی قوانین بازی در جام جهانی ۲۰۲۶، Laws of the Game مصوب IFAB است.
- 02داور، کمکداوران، داور چهارم و داوران ویدئویی هر مسابقه توسط کمیته داوران FIFA منصوب میشوند.
- 03داوران مسابقه باید از کشوری باشند که تیمش در آن بازی حضور ندارد.
- 04فناوری خط دروازه میتواند برای تأیید عبور کامل توپ از خط دروازه استفاده شود.
- 05VAR و فناوریهای بررسی صحنههای تعیینکننده، از جمله نمونههایی مانند آفساید نیمهخودکار، میتوانند مطابق پروتکل IFAB به کار گرفته شوند.
۸) فهرست بازیکنان و شرایط حضور
مقررات FIFA فقط به تعداد بازیکنان محدود نمیشود. هر تیم باید اول یک فهرست اولیه گسترده بدهد و بعد فهرست نهایی را ثبت کند. فقط بازیکنان دارای تابعیت و شرایط احراز مطابق مقررات FIFA میتوانند در جام جهانی ۲۰۲۶ به میدان بروند.
- 01هر تیم باید ابتدا فهرست اولیه ۳۵ تا ۵۵ نفره ارائه کند که حداقل ۴ دروازهبان در آن باشد.
- 02فهرست نهایی باید بین ۲۳ تا ۲۶ بازیکن داشته باشد و حداقل ۳ دروازهبان در آن حضور داشته باشند.
- 03بازیکنان فهرست نهایی باید در اصل از دل همان فهرست اولیه آمده باشند، مگر در موارد استثنایی که FIFA تأیید کند.
- 04هر بازیکن باید هویت، تابعیت و سن خود را با گذرنامه معتبر اثبات کند؛ بازیکنی که مدارک لازم را ارائه ندهد، اجازه حضور نخواهد داشت.
- 05در فهرست شروع هر مسابقه، تا ۲۶ بازیکن میتوانند ثبت شوند که ۱۱ نفر شروعکننده و حداکثر ۱۵ نفر نیمکتنشین خواهند بود.
۹) قواعد مهم روز مسابقه
بخشی از قوانین مسابقات به آن چیزی مربوط میشود که هواداران در زمین نمیبینند اما روی نظم حرفهای تورنمنت اثر دارد: زمان ارائه لیست، تعداد افراد مجاز روی نیمکت، قواعد گرمکردن، زمان حضور در ورزشگاه و محدودیت پیامها و تجهیزات.
- 01لیست رسمی هر مسابقه باید حداقل ۹۰ دقیقه پیش از آغاز بازی تحویل داده شود.
- 02اگر یکی از ۱۱ بازیکن اصلی پس از ارائه لیست و پیش از شروع بازی دچار مصدومیت یا بیماری شود، میتواند با یکی از بازیکنان ذخیره جایگزین شود؛ این جایگزینی از سهم تعویضهای داخل بازی کم نمیکند.
- 03روی نیمکت هر تیم حداکثر ۲۶ نفر میتوانند بنشینند: ۱۵ بازیکن ذخیره و ۱۱ عضو کادر.
- 04در حالت عادی حداکثر پنج بازیکن و یک مسئول از هر تیم میتوانند همزمان کنار زمین گرم کنند.
- 05هر تیم باید حداکثر ۹۰ دقیقه پیش از شروع بازی در ورزشگاه حاضر شود و برنامه شمارش معکوس رسمی پیش از مسابقه را رعایت کند.
۱۰) انضباط، اعتراض و چارچوبهای تکمیلی
جام جهانی ۲۰۲۶ فقط با قوانین داخل زمین اداره نمیشود. مقررات مسابقات تصریح میکند که تیمها و اعضای کاروان باید از مجموعهای از اسناد FIFA پیروی کنند؛ از جمله کد انضباطی، مقررات ضد دوپینگ، مقررات امنیت ورزشگاه و دستورالعملهای رسانهای و تجاری. همچنین امکان ثبت اعتراض رسمی وجود دارد، اما این مسیر محدود و زمانبندیشده است.
- 01تیمهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ متعهد به رعایت مقررات مسابقات، قوانین IFAB، اساسنامه FIFA، کد انضباطی FIFA، مقررات ضد دوپینگ FIFA و سایر اسناد لازمالاجرا هستند.
- 02اعتراضها و اختلافات باید طبق سازوکار تعیینشده در مقررات و کدهای انضباطی و قضایی FIFA پیگیری شوند.
- 03دوپینگ، تبعیض، خشونت، بیاحترامی به داوران و نقض دستورالعملهای رسمی میتواند به محرومیت و جریمههای تکمیلی منجر شود.
- 04نمایش پیامها یا شعارهای سیاسی، مذهبی یا شخصی روی کیت، لباس، تجهیزات یا در فعالیتهای رسمی FIFA ممنوع است.
- 05در بسیاری از موارد، قوانین مسابقات فقط چارچوب پایه را میدهند و جزئیات اجرایی از طریق بخشنامهها و اسناد مکمل FIFA ابلاغ میشود.
پرسشهای پرتکرار
پاسخ کوتاه به سؤالهایی که معمولاً درباره ساختار پیچیده و قوانین جدید جام جهانی ۲۰۲۶ پرسیده میشود.
آیا تیم سوم گروه هم میتواند صعود کند؟
بله. از ۱۲ تیم سوم، هشت تیمی که بهترین عملکرد را در مقایسه سراسری داشته باشند به مرحله یکشانزدهم نهایی میرسند.
اگر دو تیم در گروه امتیاز مساوی داشته باشند، اول تفاضل گل بررسی میشود؟
نه، در جام جهانی ۲۰۲۶ ابتدا معیارهای رودررو بین تیمهای مساوی بررسی میشود و فقط اگر همچنان تساوی باقی بماند، نوبت به تفاضل گل و گل زده در کل گروه میرسد.
آیا در بازیهای حذفی بعد از ۹۰ دقیقه مستقیم پنالتی داریم؟
خیر. ابتدا دو نیمه ۱۵ دقیقهای وقت اضافه برگزار میشود و فقط اگر نتیجه بعد از ۱۲۰ دقیقه مساوی بماند، پنالتی تعیینکننده خواهد بود.
هر تیم چند تعویض دارد؟
در زمان عادی هر تیم پنج تعویض در سه نوبت دارد. اگر مسابقه به وقت اضافه برود، یک تعویض و یک نوبت اضافی هم در اختیار تیم قرار میگیرد.
کارت زردها تا فینال باقی میمانند؟
خیر. تکاخطارهای مرحله نهایی پس از پایان یکچهارم نهایی پاک میشوند تا بازیکن بهخاطر انباشت کارت زرد، فینال را از دست ندهد.
آیا VAR در جام جهانی ۲۰۲۶ وجود خواهد داشت؟
مقررات مسابقات اجازه استفاده از VAR و سایر فناوریهای بازبینی صحنههای سرنوشتساز، از جمله نمونههایی مانند آفساید نیمهخودکار، را مطابق پروتکل IFAB پیشبینی کرده است.