اثر اقتصادی میزبانی مشترک جام جهانی ۲۰۲۶ در سه کشور چیست؟
جام جهانی ۲۰۲۶ چگونه اقتصاد آمریکا، کانادا و مکزیک را تحت تأثیر قرار میدهد؟
جام جهانی ۲۰۲۶ فقط یک رویداد فوتبالی بزرگ نیست؛ این تورنمنت در عمل یک پروژه اقتصادی کمسابقه هم به حساب میآید. برای نخستین بار در تاریخ، سه کشور یعنی آمریکا، کانادا و مکزیک بهصورت مشترک میزبان جام جهانی هستند؛ سه اقتصاد، سه ساختار متفاوت و سه بازار گردشگری که قرار است زیر چتر یک رویداد جهانی به هم متصل شوند. همین ویژگی باعث شده جام جهانی ۲۰۲۶ نهفقط از نظر ورزشی، بلکه از نظر اثر اقتصادی، توزیع منافع و مدل جدید میزبانی هم مورد توجه قرار بگیرد.
یکی از فوریترین اثرات مالی این تورنمنت، رشد گردشگری است. وقتی میلیونها هوادار برای تماشای مسابقات در آمریکای شمالی جابهجا میشوند، فقط بلیت بازی نمیخرند؛ آنها برای هتل، غذا، حملونقل، خرید و سرگرمی هم هزینه میکنند. این جریان هزینهکرد، در کوتاهمدت میتواند به رونق جدی اقتصاد شهری در شهرهای میزبان منجر شود. در گزارش سوفاسکور تأکید شده که شهرهایی مثل نیویورک، تورنتو و مکزیکوسیتی میتوانند در روزهای مسابقات، خیابانهای شلوغ، هتلهای پر و درآمدهای بیسابقه را تجربه کنند. به این معنا، جام جهانی ۲۰۲۶ برای اقتصاد محلی بسیاری از شهرها یک موج فوری و پرقدرت از مصرف ایجاد خواهد کرد.
در کنار گردشگری، سرمایهگذاری در زیرساخت یکی از مهمترین ابعاد اقتصادی این تورنمنت است. میزبانی جام جهانی فقط به آماده بودن ورزشگاه محدود نمیشود؛ بلکه به حملونقل، فرودگاهها، اتصال شهری، توسعه مناطق اطراف استادیومها و بهبود خدمات عمومی هم وابسته است. نکته مهم در مدل ۲۰۲۶ این است که بخش زیادی از زیرساختها، بهویژه در آمریکا، از قبل وجود دارد و همین موضوع خطر پروژههای بیاستفاده و پرهزینه را کاهش میدهد. در واقع، یکی از مزیتهای میزبانی مشترک این است که بهجای ساختن دهها ورزشگاه جدید، سه کشور میتوانند بیشتر روی ارتقای امکانات موجود تمرکز کنند. این رویکرد هم از نظر مالی منطقیتر است و هم از نظر پایداری، قابل دفاعتر به نظر میرسد.
یکی دیگر از پیامدهای مهم جام جهانی ۲۰۲۶، ایجاد فرصتهای شغلی است. این اشتغال هم در بخشهای مستقیم مانند ساختوساز، مدیریت رویداد و خدمات ورزشگاهی دیده میشود و هم در بخشهای غیرمستقیم مانند هتلداری، گردشگری، حملونقل و خدمات شهری. اگرچه بخش زیادی از این مشاغل ماهیت موقت دارند، اما تجربه و مهارتی که نیروی کار در طول آمادهسازی و برگزاری تورنمنت به دست میآورد، میتواند در آینده هم به فرصتهای شغلی پایدارتر منجر شود. از این زاویه، اثر اقتصادی جام جهانی فقط به پولی که در روز مسابقه خرج میشود محدود نیست، بلکه به افزایش مهارت، تجربه اجرایی و رشد بازار کار محلی هم مربوط میشود.
مدل سهکشوری جام جهانی ۲۰۲۶ یک مزیت دیگر هم دارد: تقسیم هزینه و ریسک. در دورههای قبلی، یک کشور بهتنهایی باید بار اصلی سرمایهگذاری و آمادهسازی را به دوش میکشید؛ موضوعی که گاهی منجر به هزینههای بسیار سنگین و تعهدات بلندمدت مالی میشد. اما در ساختار جدید، فشار مالی بین سه میزبان تقسیم میشود. این یعنی هزینهها، نیازهای زیرساختی و حتی بار اجرایی، بهصورت توزیعشده مدیریت میشود. همین الگو باعث شده بعضی تحلیلگران از جام جهانی ۲۰۲۶ بهعنوان مدل تازهای از میزبانی رویدادهای بزرگ جهانی یاد کنند؛ مدلی که میتواند برای آینده هم الهامبخش باشد.
از منظر اقتصادی، نباید پخش تلویزیونی، اسپانسرینگ و دیدهشدن جهانی را هم دستکم گرفت. جام جهانی یکی از پربینندهترین رویدادهای جهان است و همین باعث میشود هر شهر میزبان، در معرض توجه میلیاردها نفر قرار بگیرد. این دیدهشدن فقط یک موضوع رسانهای نیست، بلکه ارزش اقتصادی واقعی دارد. وقتی تصویر شهرها و کشورها در چنین مقیاسی به جهان مخابره میشود، برند شهری، جذابیت گردشگری و حتی فرصتهای سرمایهگذاری آینده تقویت میشوند. در گزارش سوفاسکور هم به همین نکته اشاره شده که اگر جهان در حال تماشای شماست، این توجه میتواند بهخودیخود ارزش اقتصادی ایجاد کند.
یکی از تفاوتهای منحصربهفرد این دوره، سفر میانمرزی هواداران است. در جام جهانی ۲۰۲۶، یک هوادار ممکن است یک بازی را در آمریکا ببیند، بازی بعدی را در کانادا دنبال کند و سپس برای مسابقهای دیگر به مکزیک برود. این الگو، یک شبکه گردشگری قارهای ایجاد میکند که فقط به یک کشور محدود نیست. در چنین شرایطی، خطوط هوایی، شبکههای ریلی، شرکتهای مسافرتی و کل صنعت سفر از این جابهجایی سود میبرند. همین ویژگی، جام جهانی ۲۰۲۶ را از بسیاری دورههای قبلی متمایز میکند، چون این بار اقتصاد سفر فقط درون یک کشور نمیچرخد، بلکه در مقیاس منطقهای و بین سه میزبان توزیع میشود.
با این حال، این تصویر کاملاً بدون چالش نیست. میزبانی مشترک سه کشور، بهصورت طبیعی با مشکلات عملیاتی و اقتصادی هم همراه است. تفاوت در ارزها، قوانین ویزا، کنترل مرزی و توزیع نامتوازن منافع از مهمترین دغدغهها هستند. همه شهرهای میزبان قرار نیست به یک اندازه از جام جهانی سود ببرند؛ شهرهای بزرگتر با تعداد مسابقات بیشتر، احتمالاً منفعت بیشتری خواهند داشت، در حالی که بعضی شهرها یا ورزشگاههای کوچکتر ممکن است فقط اثر محدودی ببینند. همین مسئله نشان میدهد که سود اقتصادی جام جهانی، اگرچه واقعی است، اما در همه نقاط به شکل یکسان توزیع نمیشود.
در نهایت، قضاوت واقعی درباره اثر اقتصادی این تورنمنت فقط در روزهای مسابقه انجام نمیشود، بلکه باید دید بعد از سوت پایان فینال چه چیزی باقی میماند. اگر شهرها بتوانند از توجه جهانی، ارتقای زیرساخت، افزایش گردشگری و رونق تجاری بهدرستی استفاده کنند، جام جهانی ۲۰۲۶ میتواند اثراتی ماندگار بر اقتصاد آنها بگذارد. اما اگر این فرصت فقط به یک جهش کوتاهمدت محدود شود، بخش مهمی از ارزش واقعی آن از بین میرود. برای کسانی که تحلیل اقتصاد ورزش، بررسی منافع میزبانی جام جهانی، مطالعه توسعه زیرساخت شهری و پیشبینی اثرات بلندمدت رویدادهای جهانی را دنبال میکنند، جام جهانی ۲۰۲۶ یکی از مهمترین نمونههای معاصر در پیوند میان فوتبال و اقتصاد خواهد بود.
##
##