۱۰ حقیقت جالب درباره جام قهرمانی جام جهانی؛ از طلای ۱۸ عیار تا قوانین لمس جام
۱۰ حقیقت شگفتانگیز درباره جام قهرمانی جام جهانی که شاید نمیدانستید
جام جهانی فقط بزرگترین تورنمنت فوتبال ملی نیست؛ جام قهرمانی آن هم یکی از شناختهشدهترین و نمادینترین جوایز تاریخ ورزش جهان است. این جام برای میلیونها هوادار، فقط یک شیء طلایی نیست، بلکه نماد افتخار، تاریخ، اسطورهسازی و رویای فتح بزرگترین صحنه فیفا است. با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶، توجه به خود جام قهرمانی هم دوباره بیشتر شده؛ جامی که پشت ظاهر باشکوهش، داستانها و جزئیات جالبی پنهان شده است.
در ادامه، ۱۰ حقیقت مهم و جالب درباره جام قهرمانی جام جهانی را مرور میکنیم؛ از جنس و وزن آن گرفته تا سرقت، نسخههای مختلف، محل نگهداری و حتی قوانین عجیب لمس کردنش.
۱۰. جام قهرمانی از طلای ۱۸ عیار ساخته شده است
جام فعلی جام جهانی از طلای ۱۸ عیار ساخته شده و در پایه آن دو لایه مالاکیت سبز به کار رفته است. وزن کلی آن ۶.۱۴۲ کیلوگرم است و با اینکه داخل جام توخالی است، فقط ارزش طلای خالص بهکاررفته در آن بسیار بالاست. همین ویژگی باعث شده این جام نهفقط از نظر نمادین، بلکه از نظر مادی هم یکی از باارزشترین جوایز فوتبال جهان باشد.
۹. در تاریخ جام جهانی، دو نسخه متفاوت از جام وجود داشته است
جامی که امروز میبینیم، نسخه اصلی نخستین سالهای فیفا نیست. جام اول، ژول ریمه نام داشت؛ جامی که به افتخار رئیس وقت فیفا ساخته شده بود و طراحی آن با نسخه امروزی تفاوت داشت. پس از آنکه برزیل سومین قهرمانی خود را در سال ۱۹۷۰ به دست آورد، آن جام را برای همیشه نگه داشت و از آن زمان، نسخه فعلی با نام FIFA World Cup Trophy وارد تاریخ شد. این جام تازه برای نخستین بار در سال ۱۹۷۴ توسط آلمان غربی بالای سر رفت.
۸. این جام زمانی در یک جعبه کفش پنهان شده بود
یکی از عجیبترین فصلهای تاریخ جام جهانی به دوران جنگ جهانی دوم برمیگردد. در آن سالها، اوتورینو باراسی که نایبرئیس فیفا بود، جام را از گاوصندوق بانک خارج کرد تا به دست نیروهای اشغالگر نیفتد. او برای حفاظت از این نماد مهم فوتبال، آن را در یک جعبه کفش گذاشت و زیر تخت خود پنهان کرد. این تصمیم باعث شد جام از یکی از پرخطرترین دورههای تاریخ اروپا سالم عبور کند.
۷. جام قهرمانی دو بار دزدیده شده است
کمتر شیئی در دنیای ورزش مثل جام جام جهانی اینقدر داستان سرقت دارد. نخستین بار در سال ۱۹۶۶، جام ژول ریمه در لندن دزدیده شد، اما یک سگ به نام پیکلز آن را پیدا کرد و به یک قهرمان ملی تبدیل شد. بار دوم در سال ۱۹۸۳، همین جام دوباره در برزیل از مقر فدراسیون فوتبال این کشور دزدیده شد. در آن سرقت دوم، فقط بخشی از جام اصلی بعدها پیدا شد و باقی آن برای همیشه از دست رفت.
۶. یک نسخه بدل از جام با قیمت ۴۰۰ هزار دلار خریداری شد
بعد از سرقت سال ۱۹۶۶، اتحادیه فوتبال انگلیس یک نسخه مشابه از جام ساخت تا برای نمایشهای عمومی از آن استفاده کند و نسخه اصلی در جای امنتری نگهداری شود. سالها بعد، فیفا این نسخه بدل را در یک حراجی با قیمت ۴۰۰ هزار دلار خرید. این ماجرا نشان میدهد که حتی نسخههای غیررسمی مرتبط با جام جهانی هم از ارزش تاریخی و مالی بسیار بالایی برخوردارند.
۵. خانه اصلی جام واقعی در سوئیس است
برخلاف تصور بسیاری از هواداران، کشوری که قهرمان جام جهانی میشود، نسخه اصلی طلا را برای همیشه با خود نمیبرد. جام اصلی در موزه فیفا در زوریخ سوئیس نگهداری میشود و تیمهای قهرمان، نسخه دیگری به نام World Cup Winners’ Trophy را دریافت میکنند. بنابراین، آن جام طلایی مشهور که نماد اصلی مسابقات است، اقامتگاه دائمیاش سوئیس است، نه کشور قهرمان.
۴. پایه جام بهروزرسانی میشود
یکی از جزئیات کمتر شناختهشده درباره جام قهرمانی فیفا این است که بخش مربوط به نام قهرمانان روی پایه، هر بار بهروزرسانی میشود. صفحه قبلی برداشته میشود و در موزه نگهداری میگردد و صفحه تازهای روی پایه قرار میگیرد تا نام قهرمان جدید در کنار برندگان قبلی ثبت شود. این طراحی مارپیچی باعث شده فضای کافی برای ثبت برندگان آینده جام جهانی ۲۰۲۶ و دورههای بعدی هم وجود داشته باشد.
۳. آلمان بعد از قهرمانی ۲۰۱۴ به جام آسیب زد
بعد از قهرمانی آلمان در جام جهانی ۲۰۱۴، جشنهای تیم آنقدر پرشور بود که بخشی کوچک از جام آسیب دید. رئیس وقت فدراسیون فوتبال آلمان تأیید کرد که یک قسمت کوچک از جام لبپر شده است. البته جامی که آسیب دید، نسخه مربوط به قهرمان بود و نه نسخه اصلی که در سوئیس نگهداری میشود. همین نکته نشان میدهد که حتی در اوج محافظت، شور قهرمانی در فوتبال گاهی از مراقبت جلو میزند.
۲. جام با مراقبت ویژه جابهجا میشود
جام واقعی جام جهانی فقط در مناسبتهای خاص سفر میکند؛ مثل تور رسمی جام، مراسم قرعهکشی یا حضور در فینال. این جابهجاییها با مراقبت بسیار شدید انجام میشود و افراد مسئول حمل آن، وظیفه دارند از هر نوع آسیب احتمالی جلوگیری کنند. به همین دلیل، جام در سفرهایش عملاً تحت حفاظت ویژه قرار دارد و جابهجایی آن یکی از حساسترین عملیاتهای تشریفاتی فیفا محسوب میشود.
۱. قانون نانوشته و قانون واقعی لمس جام
یکی از مشهورترین باورها در فوتبال این است که بازیکنان نباید پیش از فینال، جام را لمس کنند؛ چون این کار بدشانسی میآورد. اما قانون واقعی فیفا از این هم سختگیرانهتر است: فقط قهرمانان جام جهانی و رؤسای کشورها اجازه دارند جام اصلی را با دست خالی لمس کنند. سایر افراد باید حتماً از دستکش استفاده کنند. همین قانون باعث شده جام قهرمانی، نهفقط از نظر ارزش، بلکه از نظر تشریفات و احترام هم جایگاهی کاملاً ویژه داشته باشد.
در مجموع، جام قهرمانی جام جهانی فقط یک جایزه ورزشی نیست؛ این جام بخشی از تاریخ فیفا، حافظه جمعی فوتبال و نماد بزرگترین افتخار ملی در این ورزش است. از طلای ۱۸ عیار و نسخههای تاریخی گرفته تا سرقت، قوانین لمس و محل نگهداری، هر بخش از داستان این جام نشان میدهد که چرا همچنان یکی از مهمترین و باشکوهترین نمادهای ورزش جهان باقی مانده است. با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶، این جام دوباره در مرکز توجه قرار میگیرد؛ همان جامی که همه تیمها برای رسیدن به آن میجنگند.